ras dva wordt tik tik

Iets eigenaardigs aan theaterwerk is (zeker naar mate je wat verder van regulier texttoneel afgaat) dat een nieuw theaterprojekt vaak al snel een nieuw soort taal vergt. Neologismen en nogal specifiek gebruikte woorden worden gelanceerd, running gags sluipen erin, en voor je het weet ben je een soort van tribale stam geworden die onderling een taal spreekt en gebruiken ontwikkelt die een onschuldige missionaris tot waanzin zou drijven. En dan is straks de tour afgelopen en ontbindt de stam weer grotendeels, ieder op zoek naar diens volgende kampvuur, met diens volgende taal. Zo ook bij ons: we waren nog amper een week bezig of we hoorden al zinnen uit onze monden komen waarin Russische telwoorden (met dank aan Vitali, onze Russische percussionist met het lichaam van een danser) en ritmische aanduidingen elkaar afwisselen en iedereen het nog net begrijpt allemaal. “Ok, dus ras dva wordt tik tik.”
171012-13_Schweigman-Slagwerk-Den-Haag_For-The-Time-Being_foto-Pieter-Kers
Gelukkig hoeft het publiek onze taal niet te begrijpen. We spreken immers niet in het stuk. Wel daarbuiten: met name de eerste dag hebben we volop gepraat over tijd, over wat er aan de hand is met de tijd in onze tijd & cultuur. Is er minder tijd? Moeten we ons behalve over de opwarming van de aarde ook zorgen maken over de versnelling van de aarde? Of is het meer een fenomeen van gelijktijdigheid: een continuë kluwe van informatie- en communicatiestromen die parallel aan elkaar de aandacht vragen, en vooral continu dóórgaat. En de vraag of verschillende generaties daar verschillend instaan. De twintigers in onze groep (de digital natives) leken er grappig genoeg niet heel verschillend in te staan vergeleken met degenen die de opkomst van internet & mobieltje bewust hebben meegemaakt. Verhalen over jongere kinderen waren ambivalenter: extreem snel verveeld door gewenning aan het impuls-bombardement, of extreem vaardig in het kanaliseren en zo nodig afsluiten van die verschillende stromen. Er is evengoed iets aan die informatiestroom wat nogal totalitair aanvoelt. De aandachtsvraag vanuit onze apparaten, 24 uur per dag. Mensen die blindelings verwachten dat een gisteren verstuurd mailtje vandaag gelezen en liefst beantwoord is. Een constante modus van vechten-of-vluchten, van actie. In oosterse termen: volop yang (uitwaarts, actie, vuur, licht), maar geen yin (inwaarts, stilte, aarde, donker) om het te ondersteunen. Geen wonder dat mensen massaal opbranden.

Zijn er gaten mogelijk in die diktatuur? Toen ik klein was vertelde mijn grootvader dat als hij bijeen was met zijn studentenvrienden, het gewoonte was om een doekje over de klok te hangen. De denker Hakim Bey heeft het over Tijdelijke Autonome Zones (TAZ), die sinds de opkomst van onderdrukkende stedelijke maatschappijen (Babylon etc.) altijd bestaan hebben maar steeds verder ingeperkt zijn: ruimtelijk door het verdwijnen van witte plekken op de kaart (terra incognita), en in tijd door de opkomst van kalenders en uurwerken en het gestaag verdwijnen van witte plekken daarin. Zondagsrust is daarin interessant: achterhaald onderdrukkend religieus fossiel, of laatste bastion tegen de 24uurs-economie? De Romeinse kalender had aanvankelijk niet eens wintermaanden: de kalender was immers een hulpmiddel bij de landbouw, die stillag in de winter. Verder waren er talloze festivals in het jaar waarin de tijd uitgeschakeld werd. Ook toen men wintermaanden begon te tellen bleef er rond midwinter een wild narrenfestival bestaan ter ere van de landbouwgod Saturnus, waarin de aardse wetten tijdelijk opgeheven waren en de wereldlijke en religieuze hierarchieën werden omgedraaid (een beetje zoals Sinterklaas). Meesters bedienden hun slaven en er werd een narrenkoning gekozen. De aanbidding van kloktijd in het westen heeft menige niet-westerling verbaasd. Tot de introductie van het treinnetwerk had niet alleen iedere stad, maar ook ieder persoon die zich een horloge kon veroorloven zijn eigen tijd. Zoals Bey ergens schrijft: “every man, woman and child its own timezone!”

In zekere zin is ieder theaterstuk een soort gat in de tijd: een afgebakende ruimte waarin het publiek de telefoon uitzet en zich overgeeft aan een gedeelde ervaring met performers & theatrale situaties. Een ruimte waarin de constante modus van vechten-of-vluchten even mag wijken voor aandacht, vertraging, het scherpen van de ervaring, de zintuigen, de geest. In (for the time being) drijven we dat tot zijn ultieme consequentie. Hoe? Nou ja, ras dva wordt tik tik, weetjewel. Oftewel: zet je scherm uit en kom vanaf volgende week naar festival Boulevard of naar een theater bij jou in de buurt. Ervaren.
dak

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s